Περιγραφή
Ο ρυθμός του κτίσματος μπορεί να ονομασθεί: "βασιλική με τρούλο". Ειδικότερα, είναι κτίσμα μεταβατικού τύπου από "βασιλική με τρούλο" σε "τρουλωτό σταυρόσχημο" ναό. Εσωτερικά, ο ναός χωρίζεται σε 3 κλίτη από εναλλασσόμενους κίονες και πεσσούς, των οποίων τα μαρμάρινα κιονόκρανα προέρχονται από παλαιότερο μνημείο της πόλης, ενώ σε συνέχεια των πλάγιων κλιτών διαμορφώνεται κάθετα ο νάρθηκας, για να σχηματιστεί έτσι ένα κτίριο σχεδόν τετράγωνης βάσης. Στη μέση του κεντρικού κλίτους πάνω σε 4 καμάρες στηρίζεται ο τρούλος του ναού, που το 1978 έγινε ένας μεγάλος άθλος από την αρχαιολογική υπηρεσία για να στερεωθεί, μια που η βάση του δεν είναι κύκλος αλλά ουσιαστικά πρόκειται για τετράγωνο με στρογγυλεμένες τις γωνίες. Τόσο το γεγονός αυτό όσο και άλλες κατασκευαστικές ατέλειες που παρατηρούνται στη σύνθεση και ανάπτυξη των όγκων και επιφανειών του ναού, πείθουν ότι το κτίριο κτίστηκε σε μία περίοδο μεταβατική, όπου ακόμα ερευνάται η εφαρμογή του "σταυροειδούς ναού με τρούλο". Στο τύμπανο της βάσης του τρούλου, που εξωτερικά γίνεται τετράγωνο, υπάρχουν 12 παράθυρα, πάνω στα οποία αναπτύσσεται μία υπέροχη ψηφιδωτή παράσταση της Ανάληψης του Χριστού. Ένα επίσης θαυμάσιο ψηφιδωτό υπάρχει στην αψίδα του ιερού, που παριστάνει την Παναγία καθισμένη σε θρόνο να κρατά στα χέρια της το Χριστό, που ευλογεί με το δεξί του χέρι. Μάλιστα, η παράσταση του Χριστού είναι μεταγενέστερη από όλο το ψηφιδωτό και φαίνεται πως στη θέση του Χριστού υπήρχε στα χέρια της Παναγίας Σταυρός, που αντικαταστάθηκε με το Χριστό, όταν σταμάτησε η περίοδος της Εικονομαχίας στο Βυζάντιο.
Εσωτερικά, ο ναός χωρίζεται σε 3 κλίτη από εναλασσόμενους κίονες και πεσσούς, ενώ σε συνέχεια των πλάγιων κλιτών διαμορφώνεται κάθετα ο νάρθηκας, για να σχηματιστεί έτσι ένα κτίριο σχεδόν τετράγωνης βάσης. Στη μέση του κεντρικού κλίτους εδράζεται πάνω σε 4 καμάρες ο τρούλος του ναού, του οποίου η βάση δεν είναι κύκλος αλλά ουσιαστικά πρόκειται για τετράγωνο με στρογγυλεμένες τις γωνίες. Τόσο το γεγονός αυτό όσο και άλλες κατασκευαστικές ατέλειες που παρατηρούνται στη σύνθεση και ανάπτυξη των όγκων και επιφανειών του ναού, πείθουν ότι το κτίριο κτίστηκε σε μία περίοδο μεταβατική, όπου ακόμα ερευνούνταν η εφαρμογή του "σταυροειδούς ναού με τρούλο", ρυθμού μεταγενέστερου στην εκκλησιαστική αρχιτεκτονική.
Στο τύμπανο της βάσης του τρούλου, που εξωτερικά γίνεται τετράγωνο, υπάρχουν 12 παράθυρα, πάνω στα οποία -και σε όλη την εσωτερική επιφάνεια του τρούλου, αναπτύσσεται μία υπέροχη ψηφιδωτή παράσταση της Ανάληψης του Χριστού.
Ένα επίσης θαυμάσιο ψηφιδωτό υπάρχει στην αψίδα του ιερού, που παριστάνει την Παναγία καθισμένη σε θρόνο να κρατά στα χέρια της το Χριστό, που ευλογεί με το δεξί του χέρι. Μάλιστα η παράσταση του Χριστού είναι μεταγενέστερη από όλο το ψηφιδωτό και φαίνεται πως στη θέση του Χριστού υπήρχε στα χέρια της Παναγίας Σταυρός, που αντικαταστάθηκε με το Χριστό, όταν σταμάτησε η περίοδος της Εικονομαχίας στο Βυζάντιο.
Εσωτερικά, ο ναός χωρίζεται σε 3 κλίτη από εναλασσόμενους κίονες και πεσσούς, ενώ σε συνέχεια των πλάγιων κλιτών διαμορφώνεται κάθετα ο νάρθηκας, για να σχηματιστεί έτσι ένα κτίριο σχεδόν τετράγωνης βάσης. Στη μέση του κεντρικού κλίτους εδράζεται πάνω σε 4 καμάρες ο τρούλος του ναού, του οποίου η βάση δεν είναι κύκλος αλλά ουσιαστικά πρόκειται για τετράγωνο με στρογγυλεμένες τις γωνίες. Τόσο το γεγονός αυτό όσο και άλλες κατασκευαστικές ατέλειες που παρατηρούνται στη σύνθεση και ανάπτυξη των όγκων και επιφανειών του ναού, πείθουν ότι το κτίριο κτίστηκε σε μία περίοδο μεταβατική, όπου ακόμα ερευνούνταν η εφαρμογή του "σταυροειδούς ναού με τρούλο", ρυθμού μεταγενέστερου στην εκκλησιαστική αρχιτεκτονική.
Στο τύμπανο της βάσης του τρούλου, που εξωτερικά γίνεται τετράγωνο, υπάρχουν 12 παράθυρα, πάνω στα οποία -και σε όλη την εσωτερική επιφάνεια του τρούλου, αναπτύσσεται μία υπέροχη ψηφιδωτή παράσταση της Ανάληψης του Χριστού.
Ένα επίσης θαυμάσιο ψηφιδωτό υπάρχει στην αψίδα του ιερού, που παριστάνει την Παναγία καθισμένη σε θρόνο να κρατά στα χέρια της το Χριστό, που ευλογεί με το δεξί του χέρι. Μάλιστα η παράσταση του Χριστού είναι μεταγενέστερη από όλο το ψηφιδωτό και φαίνεται πως στη θέση του Χριστού υπήρχε στα χέρια της Παναγίας Σταυρός, που αντικαταστάθηκε με το Χριστό, όταν σταμάτησε η περίοδος της Εικονομαχίας στο Βυζάντιο.
Ιστορία
Ο ναός της Αγίας Σοφίας Θεσσαλονίκης βρίσκεται νότια της Εγνατίας οδού προς τη θάλασσα, σε μικρή απόσταση από το ναό της Αχειροποιήτου. Αυτός, μαζί με τους ναούς της Θεσσαλονίκης Άγιο Δημήτριο και Αχειροποίητο αποτελούν τα πιο σημαντικά παλαιοχριστιανικά μνημεία της Ελλάδας. Η Αγία Σοφία Θεσσαλονίκης κτίστηκε προς τιμή του Χριστού, όπως η Αγία Σοφία Κωνσταντινούπολης, με την οποία έχουν πολλά κοινά χαρακτηριστικά. Η ανέγερση του ναού έγινε μετά την Α΄ Οικουμενική Σύνοδο της Νίκαιας του 325, όπου ο Χριστός αναγνωρίσθηκε σαν ο "Λόγος και η Σοφία" του Θεού. Γύρω πάντως από τη χρονολογία ανέγερσης του ναού δημιουργήθηκε μεγάλο θέμα. Πολλοί υποστήριξαν πως ο ναός κτίστηκε την ίδια χρονική περίοδο με αυτόν της Κωνσταντινούπολης από τον Ιουστινιανό (527-565) με σχέδια μάλιστα του αρχιτέκτονα Ανθέμιου. Άλλοι πάλι, προσπάθησαν να χρονολογήσουν την ημερομηνία ανέγερσής του με βάση τα αρχιτεκτονικά- μορφολογικά του στοιχεία, τα οικοδομικά υλικά που χρησιμοποιήθηκαν ή τα υπέροχα ψηφιδωτά του εσωτερικού του χώρου. Πάντως, η επικρατέστερη άποψη είναι πως η Αγία Σοφία Θεσσαλονίκης κτίστηκε πάνω σε ερείπια μεγάλης προϋπάρχουσας παλαιοχριστιανικής βασιλικής στα χρόνια της Εικονομαχίας, ίσως στο τελευταίο τέταρτο του 8ου αιώνα. Πέρα από αυτές τις αμφισβητήσεις είναι γεγονός ότι η Αγία Σοφία αγαπήθηκε από του Θεσσαλονικείς με αποτέλεσμα να γίνει μητρόπολη της πόλης, από την περίοδο της Φραγκοκρατίας. Από την στιγμή εκείνη διήνυσε μια λαμπρή περίοδο δόξας έως το 16ο αιώνα. Τότε έπαψε να είναι μητρόπολη λόγω της μετατροπής της σε μουσουλμανικό τέμενος με το όνομα «Αγία Σοφία Τζαμί». Ο ναός κατά την διάρκεια της Tουρκοκρατίας κάηκε, αλλά επισκευάστηκε από τους Tούρκους με τη βοήθεια του βυζαντινολόγου Κάρολου Ντιλ. Το 1912 ο ναός ξαναέγινε χριστιανικός και 66 χρόνια αργότερα, το 1978, έπαθε σοβαρές ζημίες από τους συνεχείς σεισμούς. Η αρχαιολογική υπηρεσία αποκατέστησε τις ζημίες αυτές αριστοτεχνικά και η εκκλησία παραμένει έτσι έως και σήμερα. Η εκκλησία της Άγιας Σοφίας και η ομώνυμη πλατεἰα έχουν σημαδευτεί από μεγάλα εθνικοθρησκευτικά γεγονότα που σφράγισαν τη νεότερη ιστορία της πόλης.
Ο ναός της Αγίας Σοφίας Θεσσαλονίκης βρίσκεται νότια της Εγνατίας οδού προς τη θάλασσα, σε μικρή απόσταση από το ναό της Αχειροποιήτου. Αυτός, μαζί με τους ναούς της Θεσσαλονίκης Άγιο Δημήτριο και Αχειροποίητο αποτελούν τα πιο σημαντικά παλαιοχριστιανικά μνημεία της Ελλάδας. Η Αγία Σοφία Θεσσαλονίκης κτίστηκε προς τιμή του Χριστού, όπως η Αγία Σοφία Κωνσταντινούπολης, με την οποία έχουν πολλά κοινά χαρακτηριστικά. Η ανέγερση του ναού έγινε μετά την Α΄ Οικουμενική Σύνοδο της Νίκαιας του 325, όπου ο Χριστός αναγνωρίσθηκε σαν ο "Λόγος και η Σοφία" του Θεού. Γύρω πάντως από τη χρονολογία ανέγερσης του ναού δημιουργήθηκε μεγάλο θέμα. Πολλοί υποστήριξαν πως ο ναός κτίστηκε την ίδια χρονική περίοδο με αυτόν της Κωνσταντινούπολης από τον Ιουστινιανό (527-565) με σχέδια μάλιστα του αρχιτέκτονα Ανθέμιου. Άλλοι πάλι, προσπάθησαν να χρονολογήσουν την ημερομηνία ανέγερσής του με βάση τα αρχιτεκτονικά- μορφολογικά του στοιχεία, τα οικοδομικά υλικά που χρησιμοποιήθηκαν ή τα υπέροχα ψηφιδωτά του εσωτερικού του χώρου. Πάντως, η επικρατέστερη άποψη είναι πως η Αγία Σοφία Θεσσαλονίκης κτίστηκε πάνω σε ερείπια μεγάλης προϋπάρχουσας παλαιοχριστιανικής βασιλικής στα χρόνια της Εικονομαχίας, ίσως στο τελευταίο τέταρτο του 8ου αιώνα. Πέρα από αυτές τις αμφισβητήσεις είναι γεγονός ότι η Αγία Σοφία αγαπήθηκε από του Θεσσαλονικείς με αποτέλεσμα να γίνει μητρόπολη της πόλης, από την περίοδο της Φραγκοκρατίας. Από την στιγμή εκείνη διήνυσε μια λαμπρή περίοδο δόξας έως το 16ο αιώνα. Τότε έπαψε να είναι μητρόπολη λόγω της μετατροπής της σε μουσουλμανικό τέμενος με το όνομα «Αγία Σοφία Τζαμί». Ο ναός κατά την διάρκεια της Tουρκοκρατίας κάηκε, αλλά επισκευάστηκε από τους Tούρκους με τη βοήθεια του βυζαντινολόγου Κάρολου Ντιλ. Το 1912 ο ναός ξαναέγινε χριστιανικός και 66 χρόνια αργότερα, το 1978, έπαθε σοβαρές ζημίες από τους συνεχείς σεισμούς. Η αρχαιολογική υπηρεσία αποκατέστησε τις ζημίες αυτές αριστοτεχνικά και η εκκλησία παραμένει έτσι έως και σήμερα. Η εκκλησία της Άγιας Σοφίας και η ομώνυμη πλατεἰα έχουν σημαδευτεί από μεγάλα εθνικοθρησκευτικά γεγονότα που σφράγισαν τη νεότερη ιστορία της πόλης.
Ομάδα 3: Μάνταλος Κωνσταντίνος, Μπιμπίκας Βασίλης,
Μόκαλη Χριστίνα, Μιλόσεβιτς Μαρία,
Μπαβέλη Κωνσταντίνα
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου